мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Мирзо Турсунзода (1911 – 1977)

Касе, к-ӯ боварии халқро арзанда мегардад,
Ба ҳар кас дӯстрӯ, ҳар хонаро зебанда мегардад.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языкеМирзо Турсунзода яке аз бузургтарин адибони асри XX эътироф шуда, бо шоасарҳои ҷовидонааш дар байни халқҳои дунё шуҳрати хоса дорад. Ӯ соли 1911 дар деҳаи зебои Қаротоғи ноҳияи Шаҳринав чашм ба олам кушод. Вале бахти Мирзо омад накард. Дар тифлӣ модараш вафот кард. Дар ин рӯзгор, ки ӯ ҳануз хурд буд, дарду доғи модарро камтар ҳис намуд. Баъдтар Мирзо ёди модар мекунад, симои модари мушфиқу меҳрубонашро пеши назар меорад. Аммо рую муй, умуман симои модар барояш ноаён мемонад. Ин эҳсосоти самимиро адиб дар шеъри «Модар» баъдтар ба сад дарду алам баён кардааст:

Тифл мондам аз ту, модар, руи ту дар ёд нест,
Қомати ту, чашми ту, абруи ту дар ёд нест.
Дар суроғат мезанам худро ба ҳар як кую дар,
Чунки то имрӯз, модар, руи ту дар ёд нест.

Хушбахтона, шоир аз ҳаводис ноумед ва руҳафтода намегардад.

Дар анҷоми шеър боз модарро ситоиш карда, садои модарро дар шеъраш, деҳааш, дар симои занони солхурдаи кишвараш мебинад:

Шеър гӯям, ояд аз шеърам садои модарам,
Деҳа гӯям, бар сарам ояд ҳавои модарам.
Солхурда гар зане рӯзе дучор ояд ба ман,
Гуямаш, ки бош, то ҳастам, ба ҷои модарам!

Мирзо дар хонаи бачагон камол ёфта, соҳибмаълумот мегардад ва дар матбуоти тоҷик кор мекунад. Пасон раиси иттифоқи нависандагони Тоҷикистон интихоб шуда, то охири умр адои вазифа мекунад. Ӯ соли 1977 дар шаҳри Душанбе аз олам чашм мепушад. Ҷасади ӯро дар ҷои хушманзараи водии Ҳисори Шодмон, доманакуҳи Лучоб, болотар аз Душанбе ба хок супурданд. Имрӯз дар баландии Лучоб мақбараи устод бисёр зебо қомат афрохтааст. Гирду атрофи он ҳамеша сабзу хуррам ва гулпуш аст. Махсусан, баҳорон, ки устод бисёр ин фаслро ситоиш карда буд ва дӯст медошт, боз ҳам ин мавзеъ рангинтар, назарработар мегардад. Имрӯз садҳо нафар мухлисони абёти шурангези устод Турсунзода аз Ҷумхурии Тоҷикистон ва дигар мамолики хориҷи кишвар ба зиёрат омада, аз шеъри дилангезаш қироат мекунанд, ба сари қабраш гулчанбар мегузоранд. Оид ба ҳамин лахзаҳо шоир Гулназар Келдӣ бисёр вокеӣ гуфтааст:

Дар сари қабри ту гиряд аз ҷудоҳо баҳор,
Нола хезад аз дили ҳар санги хомуши Ҳисор.
Ман чу гуям, ки ту худ боре ба ҳасрат гуфтаӣ:
«Чашми ман хоҳад, ки бинад навбаҳори бешумор».

Эҷодиёти устод рангин ва пурбаракат аст. Ҳоло муште аз хирвор чанд асари устодро бароятон пешкаш менамоем.

Хаёт ва фаъолияти Мирзо Турсунзода, зиндагиномаи Мирзо Турсунзода на таджикском, Мирзо Турсунзода биография на таджикском.

Источник

Мирзо Турсунзаде — Поэт и герой Таджикистана

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Фото Мирзо Турсунзаде (Поэт)

Таджикский народный поэт и герой — Мирзо Турсунзада, родился 19-го апреля 1911 года в селе Каратаг, бывщего района Регар, Республики Таджикистан в семье кузнеца.

Мирзо Турсунзаде в развитие культуры таджикского народа вложил огромный вклад. В свое время он был любимцем народа и особенно женщин. Его имя было на вершине политических и культурных мероприятий.

Учитывая вложенный вклад Турсунзаде, современный Таджикистан дал ему статус Героя Таджикского народа, назвал национальную банкноту номиналом 1-сомони в его честь. Наряду с этим также название его родных краев переименовано в честь этого поэта (район Турсунзаде).

Молодежь и старики очень хорошо помнят и знают стихи Турсунзаде под именем « Джон Ширин ин кадар джангам макун » повторяя тем что эти слова сказаны примерным таджиком. Памятнаки Турсунзаде встречаются в нескольких городов и районов страны а также в его честь названы проспекты и дороги столицы и некоторых городов Таджикистана. Имеется Музей имени Мирзо Турсунзаде в городе Душанбе и в родном селе поэта.

Видео о Мирзо Турсунзаде:

Мирзо Турсунзаде еще при жизни стал классиком. Его произведения переводились на десятки языков, критики давали лестные оценки, а народ напевал строчки его любовной лирики. «Я встретил девушку, полумесяцем бровь, на щечке родинка, а в глазах — любовь», — пожалуй, не только в Таджикистане, но и во всем Советском Союзе эту песню знали и любили. При этом многие даже не догадывались, что эти строки принадлежат Мирзо Турсун-заде: стихи были настолько душевными, теплыми, легкими, что казалось, сочинил их народ.

Биография Мирзо Турсунзаде:

Поэт родился в обычной, небогатой семье ремесленника – резчика по дереву; как и другие мальчишки из родного села, помогал отцу, играл на пыльных улицах родного селения. У его отца была тяжелая судьба: он работал в поле, когда случилось страшное землетрясение, унесшее жизни его супруги и пятерых детей. Он женился во второй раз, и у него родился сын – Мирзо.

Спустя много лет Мирзо, будучи еще мальчишкой, тоже познает горечь утраты. Его отца отправят в Самарканд – работать над резными дворцовыми воротами, а его мать скончается от болезни. Вдали от родины отец (Турсун) увидел страшный сон о своей семье и на следующее утро он принял решение вернуться к сыну, но так как работа была еще не окончена и его не отпустили бы домой, отец решился сбежать из Самарканда.

Сон оказался вещим: вернувшись в родной Каратаг, он узнает о смерти супруги, а своего маленького сына найдет в чужой семье…

После возвращения отец сразу отдал Мирзо в школу при местной мечети. «Кости – наши, мясо — ваше», — отдавая детей в школу, тогда все родители произносили эту фразу. Ее же повторил и отец Мирзо Турсун-заде. Что она означала, будущий поэт узнает гораздо позже.

«Палка у муллы была очень длинной и, где бы я ни сидел, доставала до моей головы», — впоследствии будет рассказывать Мирзо Турсун-заде о своей первой школе. Но ничто не могло отбить у него тяги к знаниям.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Улыбки и смехи Турсунзаде на фото

Как-то один из одноклассников отца, встретив Мирзо, сказал: «Твой отец нас всех обманул», — рассказывает сын поэта – Масуд Турсун-заде. — Я удивился, спросил, в чем заключалась его ложь. Он объяснил: «Мы все сбегали с уроков и играли в ашички. А твой отец говорил, мол, вы поиграйте за меня, а я за вас поучусь. И вот до чего доучился!».

В те времена не все ремесленники отправляли своих детей обучаться грамоте, но отец Мирзо Турсунзаде всегда мечтал о том, чтобы его сын стал образованным человеком. Ведь даже имя «Мирзо» означало – грамотный, образованный. И сын не обманул чаяний отца. После того как в регион пришла советская власть и перед детьми из простых семей открылись новые возможности, Мирзо Турсун-заде не преминул воспользоваться ими. Сначала его перевели в душанбинский интернат, затем он поступил в педагогический техникум, откуда его, как одного из лучших учеников, отправили на учебу в Ташкент, в Институт просвещения.

После окончания вуза начался его стремительный взлет…

«Пусть сеть морщинок на лице твоем, чони ширин, седели мы вдвоем»…

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языкеВернувшись из Ташкента, Мирзо Турсун-заде начинает свой творческий путь в качестве журналиста в редакции газеты «Комсомоли Тоджикистон». После его отправляют в Ленинабад, руководить литературной частью Ленинабадского музыкально-драматического театра. Он пробует себя в драматургии. И вскоре по его пьесе «Хукм» в театре ставят спектакль. Главная роль досталась молодой актрисе, красавице — Сабохатхон Нажмиддиновой. Впоследствии она стала супругой поэта.

Это была целая история! — вспоминает Масуд Турсун-заде. — Отец в Ленинабаде был чужим, он ведь из Гиссара. Естественно, отдавать свою дочь за него никто не хотел. Тем более, мой дед по материнской линии до советской власти был ишаном, бабушка – его четвертой женой. Весь род был против этого брака, а они уже любили друг друга, мучились. И тогда моя мудрая бабушка сказала отцу: «Забирай ее, увози отсюда и будьте счастливы».

Мирзо Турсун-заде с супругой

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Так и получилось. Молодые уехали из Ленинабада, Мирзо Турсун-заде стал знаменитым поэтом и с Сабохатхон они прожили счастливую жизнь.

Они хорошо жили, говорит Масуд Турсунзаде. Конечно, как и в любой семье, были недопонимания, но в общем это был крепкий и дружный союз. Помню, в 1968 году отца наградили золотой медалью «Серп и Молот», он пришел домой, говорит матери: «Видишь, это наша с тобой заслуга!» и приколол ей эту медаль на грудь.

В семье Мирзо Турсунзаде родилось трое детей: дочь – Фируза и два сына – Масуд и Парвиз. Они не отдали свою жизнь поэзии, но так или иначе каждый из них продолжает дело отца. Фируза выбрала для себя философию, младший сын Парвиз стал востоковедом, а старший, Масуд, – сначала был педагогом — преподавал технические дисциплины, а сегодня возглавляет технический департамент сотовой связи.

Однажды Масуд в детстве пробовал писать стихи на русском языке, и както решил показать их отцу, он посмотрел и говорит: «А я в русской поэзии не особенно разбираюсь, вот пусть тот, кто тебя отвел в русскую школу, и дает оценку». Но это он, конечно, так шутил. Дело в том, что отец был всегда занят, и когда мне пришла пора поступать в первый класс, он был в командировке. В школу меня записывал его близкий друг, и записал в класс с русским языком обучения. Вот я и писал стихи на русском. А уже позже он мне сказал: «Знаешь, сынок, у тебя больше тяги к точным, техническим наукам, так вот, лучше быть хорошим инженером, чем плохим поэтом». И я с ним был полностью согласен. Хотя до сих пор для друзей пишу стихи.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Фото Мирзо Турсунзаде в нац.валюте

В семье Турсунзаде царила добрая атмосфера взаимопонимания и взаимоуважения. Высоко ценивший свободу человека, Мирзо Турсун-заде подарил ее и своим детям. Он никогда не препятствовал их выбору, будь то выбор профессии или спутника жизни. А вот любовь к труду пытался привить с раннего детства.

Друзья для Мирзо Турсун-заде были важной составляющей жизни. Благодаря его широкой душе и благородному характеру вокруг поэта было много людей, которые его боготворили и бесконечно уважали. В гостеприимном доме семьи Турсун-заде собирался весь творческий бомонд республики, и не только: сюда приезжали и самые известные поэты, писатели, композиторы со всего Советского Союза. Были здесь и врачи, и инженеры, и политическая элита.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

В доме у Мирзо Турсунзаде время летело незаметно. Фактически встречи друзей, проходившие здесь, были похожи на творческие вечера: они декламировали стихи, пели песни, слушали музыку. Дочь Фируза хорошо играла на фортепиано. На этом же инструменте музицировали Андрей Бабаев – знаменитый азербайджанский композитор, который написал музыку ко многим популярным песням, в том числе и к песне «Я встретил девушку», а также известный таджикский композитор – Зиедулло Шахиди, совместно с которым Мирзо Турсунзаде создал много замечательных песен.

Друзья для отца часто были первыми слушателями. Свои новые произведения он выставлял на их суд. И всегда внимательно выслушивал каждый отзыв.

Впрочем, отзывы друзей чаще всего были положительными, поэтому самым главным критиком для Мирзо Турсунзаде был он сам.

Если бы все произведения, что он написал за свою жизнь, вышли в свет, то у него были бы десятки томов. А у него всего два тома стихотворений. Он выдавал читателю только то, что считал самым лучшим.

Лучшее он действительно выбирал только наедине с самим собой. Вечерами, когда семья ложилась спать, он уходил в свой уютный кабинет и просил принести пустую пепельницу и пустую корзину для бумаг. Всю ночь шла напряженная работа, а утром, когда супруга входила в кабинет, пепельница на столе была заполнена окурками, а корзина — разорванными листками с размашистым подчерком поэта.

«Хоть и странники мы, не изгнанники мы»…

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Река Каратаг в Турсунзадевском районе

Вдохновение для своих произведений Мирзо Турсун-заде черпал в таджикской природе, в таджикском народе, а еще он много путешествовал по миру. Поэт исколесил множество стран. В 40-х годах он побывал в Индии. Эта страна, ее жители, их быт и обычаи настолько потрясли Мирзо Турсун-заде, что вскоре был создан цикл стихотворений «Индийская баллада». За них он был представлен к Сталинской премии – наивысшей награде того времени. Но в комиссии, которая рассматривала его кандидатуру, возникли сомнения: поэт слишком молод для такого признания. Тогда в спор вмешался сам Сталин: «Дайте ему премию, он еще больше и лучше напишет». Премию дали. Награждение прошло в Москве в 1948 году.

Конечно, со стороны казалось, что отец любим всеми, — говорит Масуд Турсун-заде. — Но это было далеко не так. Было непонимание, неприятие; были даже гонения. Но у больших людей не может быть по-другому. Тем более что у отца был крутой нрав, и он никогда не изменял себе.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Что касается верности себе, то для Мирзо Турсунзаде, прежде всего, она заключалась в верности своей земле. В 60-м году ему предложили возглавить только что созданный Университет дружбы народов имени Патриса Лумумбы (сегодня – Российский университет дружбы народов, прим. авт.). От такого серьезного предложения не каждый мог отказаться, тем более что исходило оно от Михаила Суслова – видного политического деятеля того времени, но Мирзо Турсун-заде этим предложением не воспользовался. Единственная причина его отказа заключалась в том, что работа предстояла в Москве. «Постоянно там жить я не смогу. Я без Таджикистана – никуда», мотивировал свое решение поэт.

Такое поведение не могло не вызывать, с одной стороны, восхищение, с другой — негатив. У Мирзо Турсун-заде было достаточно врагов, которые во всем старались насолить. Он тяжело все это переживал, но старался не подавать вида. Между тем организм давал сбои: были микрои-нфаркты, недомогания и болезни.

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Вскоре у Мирзо Турсун-заде развился сахарный диабет. Использовать инсулин он категорически отказался: постоянная зависимость от лекарственных препаратов для него представлялась своеобразным ограничением свободы. Врачи выписали ему кучу сильнодействующих лекарств, которыми надеялись заглушить страшную болезнь. Но препараты дали осложнение.

В тяжелом состоянии Мирзо Турсун-заде попал в реанимацию, у него отказали почки. Это сейчас пересадка почек не считается запредельно сложной операцией, но в 70-е годы медицина еще не была настолько развитой. Чтобы спасти поэта, в Душанбе из Москвы приехали блестящие врачи, но все было уже бесполезно: после второго сеанса гемодиализа в возрасте 66 лет 24 сентября 1977 года Мирзо Турсун-заде скончался. Поэт Турсунзаде захаронен в поселке Лучоб города Душанбе.

Популярные произведения Мирзо Турсунзаде:
Награды и звания Мирзо Турсунзаде:
Стихи Мирзо Турсунзаде:

Источник

Мирзо Турсунзода

(19 апрели 1911-24 сентябри 1977)

Мирзо Турсунзода на танҳо ҳамчун шоире шаҳир, балки ба сифати арбоби бузурги давлатӣ ва ҷамъиятию сиёсӣ, ба ҳайси Раиси Кумитаи якдилии мамлакатҳои Осиё ва Африқо дар тамоми олами мутамаддин шуҳрат дошт. Ӯ ба ин ташкилоти ҷамъиятии байналмилалӣ бист сол оқилона сарварӣ карда, дар таҳкими пайванди дӯстӣ ва робитаҳои адабии мардумони ду қитъаи муборизи сайёра — Осиё ва Африқо хизматҳои шойиста ба ҷо овард. Мирзо Турсунзода бо меҳнати фидокоронаи худ дар роҳи тараққиёти адабиёти бадеӣ, мустаҳкам намудани сулҳ дар байни мамлакатҳо ва қитъаҳои олам обрӯю эътибори бузург дошт. Ӯ дар радифи машҳуртарин нависандагон ва арбобони даврони худ сазовори унвони олии «Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ» гардида буд. Дар ҷодаи шеъру шоирӣ ва санъати суханварӣ шоири номдори тоҷик бо ситораҳои тобноки адабиёти муосири ҷаҳон дар як поя қарор дошт. Мирзо Турсунзода ҳамчун як фарди фарҳангии ниҳоят фаъол ва мубориз аз ибтидои солҳои сиюми асри бист то анҷоми умри пурбаракати худ дар навсозии Тоҷикистон, тараққиёти адабиёт, илм ва ҳунари он саҳми арзанда гузошт.

Шахсияти шоири ватандӯст дар он зоҳир мешавад, ки дар ҳар шеъри ӯ меҳру муҳаббати Тоҷикистон баръало ба мушоҳида мерасад. Мирзо Турсунзода доираи мавзӯъ ва масъалаҳои адабиёти муосири тоҷикро вусъат дода, манзараҳои гуногуни ҳаёти мамлакатҳои хориҷиро бо афкори нав ва аз дидгоҳи тоза ба адабиёти мо ворид сохт ва ба ин васила мактаби нави адабиро ба вуҷуд овард. Ҷавҳари хоси ин мактаб шинохти гузаштаи халқи худ, рушди забон, фарҳанг, адабиёти куҳанбунёд ва суннату анъанаҳои миллии мо мебошад. Сабақи дигари ин мактаби адабӣ иборат аз он аст, ки шеъру сиёсатро ба ҳам омезиш дода, адабиётро ҳамчун воситаи муассири муттаҳид кардани ҷомеа ва ташаккули афкори умум неруманд гардонид. Мавзӯи сулҳу ваҳдат, накукориву созандагӣ ҳамчун шиори мардуми фарҳангпарвару тамаддунсози тоҷик ба осори адиби башардӯстӣ мо ҷилои тоза мебахшад.

Имрӯз дар сиёсати хориҷии Тоҷикистони соҳибистиқлол низ мароми сулҳ, ҳамкориҳои иқтисодиву фарҳангӣ ва дӯстиву бародарӣ аҳамияти аввалиндараҷа доранд ва мо барои татбиқи пайгиронаи онҳо кӯшиш менамоем. Ба ин маънӣ, шеърҳои устод Турсунзода ҷавҳари суннатҳои неку писандидаи сулҳпарваронаи халқи моро ифода месозанд.

Хизмату талошҳои ӯ мисли Садриддин Айниву Бобоҷон Ғафуров дар роҳи ташаккул ва таҳкими ҳувийяти миллӣ, худогоҳиву худшиносии миллӣ, посдории нангу номуси Ватан, ифтихори баланди давлатдорӣ, пойдории сулҳу амният ва ваҳдати халқи ҷаҳон беш аз пеш ҷилвагар мегардад. Аз ин рӯ, ӯ барҳақ “Қаҳрамони Тоҷикистон” эътироф гардидааст.

Иқтибос аз китоби «Чеҳраҳои мондагор»-и Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон

Источник

ТУРСУНЗОДА Мирзо

26.03.2019 Гуногун Comments Off on ТУРСУНЗОДА Мирзо 1,628 Показы

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

ТУРСУНЗОДА Мирзо (2. 5. 1911, дехаи Каротог, хозира раёни Турсунзода—24. 9. 1977, Душанбе), шоири советии точик, ходими чамъияти, Кахрамони Мехнати Сосиалисти (1967), Шоири Халкии Точикистон (1961), академики Академияи Фанхои РСС Точикистон (1951). Аз оилаи дуредгар. Аъзои КПСС аз соли 1941. Узви Комитети Маказии Партияи Комунистии Ресспубликаи Совети Сотсиалистии Точикистон (аз соли 1946). Узви Иттифоки Нависандагони СССР (1934). Дорулмуаллимини Тошкентро хатм намуд (1930). Ба Душанбе баргашта, аввалан мудири шуъба, баъд котиби масъули газетаи «Чавонони Точикистон» (хозира «Комсомоли Точикистон») таъин шуд. Як муддат рохбари кисми бадеии Театри мусикии давлатии Ленинобод ба номи А. С. Пушкин буд. Соли 1935 ба Иттифоки Нависандагони Точикистон ба кор омад: мудири шуъбаи ташкили ва рохбари сексияи драматургия. Соли 1939 раиси Правленияи Иттифоки нависандагони Точикистон, соли 1942 сардори Главлит, соли 1944 сардори Управленияи санъати республика. Аз соли 1946 то охири умраш раиси Правленияи Иттифоки нависандагони Точикистон. Соли 1932 мачмуаи якуми шеър, очерк ва хикояхои у «Байраки зафар» аз чоп баромад. Соли 1937 аввалин достони Турсунзода «Хазон ва бахор» ба табъ расид. Турсунзода бо хамрохии А. Дехоти драмаи «Хусрав ва Ширин» (1936), либреттои аввалин операи миллии точик — «Шуриши Восеъ»-ро (1939, мусикии Баласанян) эчодкард. «Шуриши Восеъ», ки достони муборизаи кахрамононаи мардуми кухистони точик барои адолат ва бар зидди зулму ситам аст, барои инкишофи санъати операи точик рох кушод ва дар тараккиёти драматуртия накши намоён гузошт. Турсунзода дар эчоди асархои коллективонаи «Хатти заррин» ва «Оби хаёт» бо С. Айни, А. Дехоти ва Х. Юсуфи хамкори кардааст. Дар ин солхо самимияту хиссиёти баланд, забони соддаву равон, образхои анику аёни, навовари дар шаклу мазмун ва рукнхои мухимми услуби эчодии у карор гирифтанд. Мисоли равшани ин шеърхои «Хандида меояд», «Дар сари тасвир», «Бахор», 2019-03-26

Источник

Мирзо Турсунзода — Шоир ва Қаҳрамони ҳалқи тоҷик

admin 27.02.2021 ГУНОГУН Комментарии к записи Мирзо Турсунзода — Шоир ва Қаҳрамони ҳалқи тоҷик отключены 510 Нигориш

Мирзо Турсунзода дар гузари Чармгарони деҳаи Қаратоғ [1] ба дунё омадааст. Моҳи майи соли 1911 дар хонадони Турсунмуроди ҳунарманду фарҳангдӯст писар ба дунё омад. Падар тифли навзодро Мирзо [2] ном ниҳод ва ба тарбияи фарзанд ҷиддан машғул шуд.

Соли 1920 минтақаи Ҳисорро бемории вабо фаро гирифт. Ин офат модари Мирзо — Холбибиро низ ба коми марг кашид. Мирзо ҳамагӣ нуҳ сол дошт, ки аз меҳрубониву навозиши модар маҳрум монд:

мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Смотреть картинку мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Картинка про мирзо турсунзода биография на таджикском языке. Фото мирзо турсунзода биография на таджикском языке

Тифл мондам аз ту, модар, рӯйи ту дар ёд нест,

Қомати ту, чашми ту, абрӯйи ту дар ёд нест.

Дар суроғат мезанам худро ба ҳар як кӯю дар,

Чунки то имрӯз, модар, кӯйи ту дар ёд нест…

Тарбияи баъдии Мирзо пурра ба зиммаи падар вогузор мешавад. Шоири оянда чанд муддат дар мадрасаи назди деҳи худ ба таҳсили ибтидоӣ мепардозад.

Баъди таъсиси Ҷумҳурии мухтори Тоҷикистон (1924) дар мам- лакат мактабҳои усули нав мавқеъ пайдо мекунанд. Чунин мактаб дар Қаратоғ соли 1925 ба фаъолият пардохт ва Мирзо яке аз аввалин толибилмони ин мактаб буд. Мирзо соли 1926 ба Душанбе омада, дар сафи толибилмони интернат қарор мегирад. Маъмурияти интернат Мирзоро соли 1927 ҳамроҳи як гурӯҳ ҷавонони лаёқатманд ба Дорулмуаллимини Тошканд мефиристад.

Чор соли таҳсил дар Дорулмуаллимини Тошканд ва вохӯрӣ бо устод Айнӣ барин шахсиятҳои фарҳангӣ ба инкишофи ҷаҳонбинии Мирзо таъсир гузошт. Соли 1931 Мирзо Турсунзода дар асоси роҳхати Кумитаи марказии комсомол ба Душанбе бармегардад ва дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» аввал ба сифати ходими адабӣ ва баъдан чун котиби масъул фаъолият мекунад.

Соли 1933 Мирзо Турсунзода аз падар маҳрум гардид. Соли 1934 ба муносибати Анҷумани аввали нависандагони СССР як гурӯҳ адибони тоҷик, аз ҷумла М. Турсунзодаро ба узвияти Иттиҳодияи нависандагон пазируфтанд. Солҳои пурдаҳшати сиюм адиб аз рӯйи зарурат як муддат Душанберо тарк карда, дар Хуҷанд истиқомат мекунад. М. Турсунзода солҳои 1934-35 дар Театри мусиқию мазҳакаи шаҳри Хуҷанд вазифаи мудири қисми адабиро ба уҳда доштааст. Соли 1934 ҳангоми ба саҳна гузоштани пиесаи «Ҳукм» ба ҳунарпешаи театри мазкур Сабоҳат Низомиддинова, ки нақши Зеварро иҷро мекард, муносибати дӯстӣ пайдо карда, бо ӯ издивоҷ мекунад.

М. Турсунзода соли 1936 ба Душанбе омад ва то соли 1946 дар вазифаҳои гуногуни адабиву рӯзноманигорӣ фаъолият кардааст. Масалан, шоир дар ҷараёни сохтмони Роҳи калони Помир (1940) беш аз 500 километрро пиёда тай намуда, чизе, ки медид, кӯшиш мекард, ки дар шеърҳояш инъикос намояд. Соли 1946 раисии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистонро ба уҳда гирифт ва то охири умр ин вазифаро пеш бурд. Аз соли 1946 сар карда М. Турсунзода ҳамеша намояндаи халқ дар парлумони шӯравӣ буд ва шоир дар баробари корҳои эҷодӣ бо тамоми ҳастӣ фаъолияти ҷамъиятии хешро ҳам идома медод.

Баъди хатми Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1945) мавзӯи ҷанг ва сулҳ ҷомеаи ҷаҳониро батамом фаро гирифт ва М. Турсунзода чун мунодии сулҳ дар тамоми ҷаҳон Иттифоқи Шӯравиро намояндагӣ мекард. Аз соли 1947 ба ин тараф чун тарғибгари сулҳ ба кишварҳои зиёд сафар кард.

Дар натиҷаи сафарҳояш ба шаҳрҳои Теҳрон, Деҳлй, Исломобод, Париж, Варшава, Вена, Қоҳира, Стокголм, Хелсинки, Доруссалом, Ҷакарта, Конакрй, М. Турсунзода чун шахсияти барҷастаи фарҳангию иҷтимоӣ ба камол расид ва Ҷумҳурии Тоҷикистону халқи тоҷикро чун кишвару мардуми сулҳдӯст ба оламиён муаррифӣ кард. Шоир дар «Ватан» ном шеъраш муддати ҷаҳонгардии хешро чунин ёдовар шудааст:

Баҳор омад, зи умрам боз як соли дигар бигзашт, Тамоми зиндагӣ оҳиста аз пеши назар бигзашт. Ба мисли гӯшту нохун ҳамеша бо Ватан будам, Агарчи нисфи умри беҳтаринам дар сафар бигзашт.

Аввалҳои тирамоҳи соли 1977 устод Турсунзода бистарӣ шуда, 24 сентябри соли 1977 шоири шаҳир [3] аз дунё гузашт.

Ҷасади шоирро дар яке аз баландиҳои шаҳри Душанбе — теппаи Лучоб ба хок супориданд ва минбаъд ин теппа бо номи «Марқади Турсунзода» маъруф гардид.

Мирзо Турсунзода ба чандин ордену медалҳои ҳукуматӣ қадр шудааст. У академики АИ Тоҷикистон (1951), Шоири халқии Тоҷикистон (1961), Қаҳрамони меҳнати сотсиалистӣ (1967) ва барандаи ҷоизаҳои бисёри давлатию байналмилалӣ гардид. Ҳукумати давр баъди марг як ноҳияву як донишкада ва хиёбонеро ба номаш гузошт, ҳайкалҳо сохт, ҷоизаҳо ва идрорпулӣ таъсис дод. Моҳи майи соли 2001 ба муносибати 90-солагии зодрӯз ба шоир унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд.

Осор ва
марҳалаҳои
эҷод

Мирзо Турсунзода ҳанӯз солҳои 1927- 28 ба эҷоди асарҳои бадеӣ мепардозад. Маҷмӯаи нахустини М. Турсунзода «Байроқи зафар» (1932) ном дошта ду шеър ва даҳ ҳикояву

очеркро дар бар гирифтааст.

Фаъолияти эҷодии М. Турсунзода дар солҳои 30-юм ҳам аз нигоҳи шакл ва ҳам аз ҷиҳати мавзӯъ ва мундариҷа васеъ ва пурғунҷоиш мегардад. Шеъру достонҳои «Ба эҷодкорам» (1934), «Манзараҳои Хуҷанд» (1935), «Офтоби Мамлакат» (1936), «Хазон ва баҳор» (1937), «Суруди ҷавонӣ» (1937), «Мамлакати тиллоӣ» (1938), «Оҳанрабо» (1939), «Халқи далер» (1939), «Чаманистон»
(1940), «Водии Ҳисор» (1940), «Мо аз Хоруғ омадем» (1940) гувоҳи садоқати шоир ба сарзамини аҷдодӣ ва ҷомеаи сотсиалистӣ мебо- шанд. Маҷмӯаи дуюми шоир — «Шеърҳо» (1939) мухаммас, мусад- дас, ғазал, маснавӣ, тарҷеъбанд ва марсияҳои ӯро дар бар гириф- та, фаъолияти адабиашро дар солҳои 30-юм ҷамъбаст мекунад.

Дар солҳои мудҳиши Ҷанги Бузурги Ватанӣ Мирзо Турсун- зода дар қатори дигар адибону фарҳангиён эҷодиёти худро пурра ба муқобили душмани ғаддор ва ҳимояи Ватани азиз равона на- муд. Аввалин шеъри давраиҷангии шоир — «Хайр, модари азиз» 24 июни соли 1941 навишта шудааст, ки он аз муколамаи писару модар иборат аст:

«Модарам, меравам аз пеши ту ман, Ба дифои шарафу шаъни Ватан…» Гуфт: «Рав, ҷанги далерона бикун, Ҷанг бо лашкари бегона бикун. Бош фарзанди сазовори падар, Лоиқи ин Ватан, ин хонаву дар».

Дар шеърҳои «Ҳамшираҳо» (1941), «Ба ҷанг» (1941), «Хо- тираи капитан» (1941), «Ҳаргиз» (1942), «Баҳодури тоҷик» (1943), «Паҳлавони интиқомгир» (1944), «Рафиқи азиз» (1944) корномаҳои давраиҷангӣ бо шӯру ҳаяҷон тасвир ёфта, ғояҳои ватанхоҳию душманбадбинӣ талқин мешаванд. Дар солҳои ҷанг Турсунзода достонҳои «Писари Ватан» (1942) ва ҳамроҳи Абдуса- лом Деҳотӣ «Барои Ватан» (1942)-ро эҷод мекунад. Бояд гуфт, ки асарҳои солҳои 30-юм ва нимаи аввали солҳои 40-ум эҷодшуда ба марҳалаи аввали эҷодиёти шоир тааллуқ доранд.

Марҳалаи
(увуми эҷодиё

Эҷодиёти Мирзо Турсунзода дар солҳои баъдиҷангӣ ба марҳалаи нави инкишоф ра- сид. Дар давраи дувум қалами шоир тезтар ва ҷанбаи ҳунарии ашъори ӯ пурқувваттар гар- дид. Сафарҳои пайдарпай ба кишварҳои хориҷӣ (дар харитаи сафарҳои Турсунзода 25 мамлакати хориҷӣ қайд шудааст) ва вохӯриву суҳбатҳо бо адибони маъруфи ҷаҳонӣ ба он сабаб шуд, ки паҳлуҳои гуногуни услуби эҷодии шоир такмил ёфта, шеъри ӯ рӯҳияи умумибашарӣ пайдо намояд. М. Турсунзода баъди силси- лаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» (1947- 1949) чунин асарҳои калонҳаҷмро офарид: силсилаи шеърҳои «Ман аз Шарқи озод» (1950), достонҳои «Ҳасани аробакаш» (1952-1954), «Садои Осиё» (1956), «Чароғи абадй » (1958), «Ҷони ширин» (1959), «Роҳи нури офтоб» (1964), «Аз Ганг то Кремл» (1970), сисилаи ашъори «Даст- овез» (1975).

Адиб зиёда аз 200 мақола, эссе, очерк ва ёддоштҳои сафарй таълиф намудааст, ки дар онҳо масъалаҳои муҳимми адабӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии давр мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.

Фаъолияти тарҷумонии М. Турсунзода низ зиёда самаранок мебошад. Адиб як қатор асарҳои А. С. Пушкин, Т. Г. Шевченко, Н. А. Некрасов, Самад Вурғун, Зулфия, Анатолий Сафронов ба- рин қаламкашони варзидаи халқҳои гуногунро бо маҳорати ба- ланд тарҷума намудааст. Мероси адабии М. Турсунзода дар чор ҷилди Куллиёти адиб (1971 — 1985) ба табъ расидааст.

САВОЛ ВА СУПОРИШҲО

[1] Маънои луғавии Қаратоғро “Қарияи тоғ” гуфтаанд.

[2] Мирзо — котиб, муншӣ. Шахси бо хатнависӣ сарукордошта.

Источник

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *